م. ت. کریم زاده

همانطور که در شماره قبل خواندیم ، امام بارها بر ایجاد ارتباط با تمام کشورهای دنیا تاکید می کرد.اما چرا اساسا روابط ایران با سایر کشورها در همان ابتدا به سردی گرایید؟
مهمترین این دلایل عبارتند از:
1 – سیاستهای تاریخی خصمانه ی دولتهای اروپایی و امریکا.
کودتای 28 مرداد و سرنگونی دولت مصدق و حمایت امریکا و اروپا از شاه در جریان قیام سالهای 41 تا 43 و حمایت این دولتها از شاه در جریان انقلاب سه برخورد عمده ی این دولتها به حساب می آید.
سمپاشی تبلیغاتی رسانه های خارجی در نامشروع جلوه دادن جریان انقلاب که متناقض با روحیه انقلاب مردم بود و خشم آنها را بر می انگیخت نیز از دیگر مصادیق چنین سیاست هایی است.
2 – تاثیرات جریان چپ مارکسیست در فضای کشور که در رادیکال کردن فضای سیاست خارجی بسیار موثر بود.
3 – فقدان استراتژی مشخص در تبیین سیاست خارجی به دلیل اوضاع پیچیده ی داخلی.
امریکا در دیپلماسی خارجی برای کشورها ، حتی برای آنها که با آن ارتباطی ندارند ، مهمترین و موثرترین کشور به حساب می آید. در شروع انقلاب ، خصوصاً پس از واقعه ی تسخیر لانه ی جاسوسی توسط دانشجویان ، روابط ایران و امریکا به تاریک ترین لحظه ی خود در تمام طول تاریخ رسید تا آنجا که امریکا با اعزام نیروهای نظامی نخستین حضور نظامی خود را در ایران پس از جنگ جهانی دوم آن هم تحت ائتلاف در تاریخ ثبت نمود. از آن زمان آتش دشمنی امریکا با ایران شعله ور شد. محکومیت ایران در شورای امنیت اعلام تحریم های اقتصادی و سیاسی بر علیه ایران و ... نمونه ای از سیاستهای امریکا بود که بعضاً نیز تا کنون ادامه یافته است.
به نوعی می توان سیاست خارجی رژیم سیاسی نوپای ایران را در روزهای انقلاب ، یک سیاست "واکنشی " قلمداد کرد. در حالی که ایران در حال بازسازی فضای "به هم ریخته " ی داخلی بود تحمیل جنگ در 1981 از سوی عراق بر علیه ایران باعث شد تا ایران که سالهای ابتدایی انقلاب را در بازسازی چهره ی جهانی خود از دست داده بود 8 سال دیگر را نیز از دست بدهد. یعنی عملاً می توان در بررسی تاریخ سیاست خارجی ایران از دوره ای که با انقلاب اسلامی آغاز شده و با پایان جنگ خاتمه می یابد صرفنظر نمود.
جنگ عراق نمونه ی برخوردهای خارجی با نظام سیاسی ایران بود.
جایگاه ایران در مجامع مختلف بین المللی از شورای امنیت و سازمان ها ی حقوق بشر گرفته تا سازمان های بین المللی اقتصادی افول کرد تا حدی که بسیاری از این موقعیت ها هنوز هم بازیابی نشده اند و ایران به چهره ای نه چندان تاثیر گذار حتی در مجموعه های کوچکی مانند او پک ( سازمان تولید کنند گان و صادر کنند گان نفت ) بدل گشته است.
ادامه دارد...