م.ت. کریم زاده

پس از درگذشت امام خمینی در سال 1368 هاشمی رفسنجانی به عنوان رئیس جمهوری اسلامی ایران سوگند یاد کرد. هاشمی در حالی دولت را اختیار گرفت که ایران از جهات مختلف شرایط ویژه ای داشت. ( فوت امام ، پایان جنگ و نابسامانی های اقتصادی حاصل از آن، نرخ تورم بالا ، بیکاری و غیره از ویژگی های مهم آن مقطع از زمان بود). هاشمی دولت خود را "دولت سازندگی" نام نهاد و اولویت نخست دولت خود را بازسازی اقتصادی این کشور جنگ زده اعلام کرد.
در این بین تحریم های اقتصادی – سیاسی امریکا بر علیه ایران که بسیاری از متحدان اروپایی واشنگتن را نیز در بر می گرفت یکی از مهمترین موانع بر سر جذب سرمایه گذاری و بازسازی ایران به حساب می آمد.
نگاه لیبرال هاشمی باعث شد تا دولت او در عرصه ی سیاست بین الملل سیاست "دوری از تنش" را سرلوحه ی کار خود قرار دهد ؛ سیاستی که می توان گفت تا حد زیادی موفق بوده است. موقعیت سیاسی ایران اگرچه در این دوره بهبود چندانی نیافت اما دولت هاشمی توانست در عرصه های بین المللی و بویژه در میان کشورهای منطقه ی خاور میانه نفوذ قابل توجهی ایجاد کند و جایگاه سیاسی ایران ر ا در منطقه بهبود بخشد. بهبود روابط سرد گذشته با مصر و عربستان، ایجاد فضای اعتماد نسبی با کشورهای اسلامی و ایجاد ارتباط "بهتر از گذشته" با اروپپا از دست آوردهای دولت هاشمی است.
اما سطح روابط خارجی ایران در این مقطع هنوز پایین بود. مهمترین حوادث بین المللی در طول حیات دولت هاشمی عبارتند از :
1 – بی طرفی ایران در جریان عملیات طوفان صحرا ( حمله ی امریکا به کویت 91 – 1990)
2 – تصویب قانون جلوگیری از تولید تسلیحات کشتار جمعی توسط ایران و عراق ( 1992 )
3 – اعتراضات شدید دولت امریکا به عقد قرارداد دو میلیارد دلاری شرکت نفتی کونوکو ی آمریکا با ایران و لغو این قرارداد. (1995)
4- امضای حکم ممنوعیت سرمایه گذاری در بخش انرژی ایران توسط شرکتهای امریکایی بدست کلینتون.
5- اعلام ممنوعیت تجارت و سرمایه گذاری در ایران توسط ایالات متحده (1995)
6- تائید قانون تحریم های ایران و لیبی (LISA) که به موجب آن شرکتهای خارجی که در ایران بیش از 20 میلیون دلار سرمایه گذاری کند مجازات می شوند. (1996)
7- تعریف مقررات بازدارنده ی ویژه توسط اتحادیه ی اروپا به منظور جلوگیری از الزام شرکت های اروپایی به رعایت قانون LISA (1996)